logo

Category

Artykuły / 01

Socjologia anioła, z Michaelem Burawoyem rozmawia Michał Łuczewski

Z Michaelem Burawoyem, byłym przewodniczącym Amerykańskiego Towarzystwa Socjologicznego (ASA) i wiceprzewodniczącym Międzynarodowego Towarzystwa Socjologicznego (ISA), rozmawia Michał Łuczewski   Michał Łuczewski: Jesteś ewangelistą? Michael Burawoy (śmiech): O tak, socjologia obywatelska to dla mnie prawie religia. MŁ: Co chcesz nam ogłosić? MB (śmiech): Ewangelię socjologii, która reprezentuje interes społecze
Czytaj dalej

Stanisław Burdziej – Pułapki socjologicznej mantry. Uwagi na marginesie Petera L. Bergera „Zniechęcenia do socjologii”

W głośnym artykule sprzed kilku lat Peter Berger mówi o marginalizacji i rosnącej nieistotności socjologii, wskazując na dwie przyczyny jej upadku: dominację metod ilościowych oraz ideologizację dyscypliny, która – jego zdaniem – przejawia się w niejednokrotnie jałowym powtarzaniu „mantry klasy, rasy i gender”. W artykule zastanawiam się nad zasadnością tych zarzutów, przedstawiając je na tle szerszej debaty nad kond
Czytaj dalej

Tadeusz Szawiel – Obecność filozofii a nauki społeczne

Zasadniczą tezą tekstu jest stwierdzenie, że obecność filozofii ujawnia się w naukach na zasadniczo dwóch poziomach. Pierwszy to paradygmatyczne osiągnięcia, najogólniejsze założenia teoretyczne oraz pojęciowość, która wyznacza przedmiot i problematykę badań. Przykładem takich osiągnięć jest nowożytna nauka (Galileusz), nowożytna filozofia społeczna (Hobbes), teorie procesów dziejowych (Max Weber, Carl Schmitt). Dla
Czytaj dalej

Piotr Koryś – Szatański młyn, czyli kilka uwag o Wielkiej transformacji Polanyiego

Artykuł przedstawia poglądy Karla Polanyiego na tle myśli pierwszej połowy XX wieku. Zrekonstruowane w nim zostały główne tezy Wielkiej Transformacji dotyczące formowania się dziewiętnastowiecznego kapitalizmu, który niszczył dawne struktury, i nowoczesnego społeczeństwa, które zapoznało jego rolę. Słowa kluczowe: Karl Polanyi, kapitalizm, kryzys Zachodu, antropologia ekonomiczna. /// Summary. Satanic Mill. Remarks o
Czytaj dalej

Magdalena Zowczak – Ostrożnie z wyobraźnią! Uwagi o antropologii i demonologii

Demonologia w antropologii a refleksyjność zwrotna. Teodycea jako kosmologiczna egzegeza i strategia społeczna: zrzucenie na kogoś–coś winy za niesprawiedliwość świata; punkt wyjścia oskarżeń o praktyki magiczne (Michael Herzfeld). Teodycea ślepym zaułkiem racjonalizacji wiary religijnej w hermeneutyce Paula Ricoeura: krytyka schematu odpłaty. Przemiany w polskiej etno-antropologii ostatnich 30 lat na przykładzie sto
Czytaj dalej

Gabriela Matuszek – Demony Przybyszewskiego, czyli o szatanie wczesnej nowoczesności

Artykuł „Demony Przybyszewskiego, czyli o szatanie wczesnej nowoczesności” na przykładzie twórczości polsko-niemieckiego artysty, czułego barometru ówczesnych przemian cywilizacyjnych, pokazuje patologie i ideologie, w jakie wciela się szatan nowoczesności. Blasfemie i demonomanie wyrażają wewnętrzną psychomachię epoki, rozgrywającą się między sakralnością, będącą w stanie utraty, i nihilistycznymi prądami, podmywają
Czytaj dalej

ks. Tomasz Stępień – Grzech i kara złych duchów w kontekście ich niematerialnej natury. Ujęcie św. Tomasza z Akwinu

Kary, które upadłe anioły ponoszą za odwrócenie się od Boga były zawsze tematem bardzo interesującym teologów. Jednak nie do końca zgadzali się oni odnośnie tego, na czym dokładnie owe kary miałyby polegać. Pośród autorów zajmujących się tym zagadnieniem szczególne miejsce należy się św. Tomaszowi z Akwinu. Jego rozważania dotyczące aniołów, ich natury i działań, były poważane do tego stopnia, że przyznano mu tytuł D
Czytaj dalej

Marek M. Kurowski – Socjologiczne opętanie

W artykule podejmuje się dyskusję z tezą o wyparciu myślenia o szatanie z nowożytnej nauki, filozofii i teologii. Obecność figury szatana w socjologii najdobitniej dochodzi do głosu w rozważaniach Maxa Webera na temat procesu racjonalizacji i wykształcania się „sfer życia”. Autor przedstawia główne tezy Niklasa Luhmanna, dotyczące autonomii podsystemu religii we współczesnym funkcjonalnie zróżnicowanym społeczeństwie
Czytaj dalej

Stan Rzeczy /01 Edytorial

KŁOPOTY Z DEMONAMI Diabeł jest najmodniejszą ze wszystkich istot. Zawsze idzie z duchem czasu, bo to on definiuje, czym ów duch jest. Bo to on jest tym duchem. Jeśli zatem chcemy zrozumieć stan rzeczy, musimy diabła odszukać. Jest to zadanie dość ryzykowne. Ponieważ nauki społeczne i humanistyczne opierają się na zapominaniu o szatanie, już samo wspominanie o nim może wydawać się nienaukowe. Przed takim zarzutem możn
Czytaj dalej

Michał Łuczewski – Demoniczne źródła nauk społecznych

Celem niniejszej pracy jest ukazanie represji szatana w myśli Zachodu oraz udowodnienie, że był to proces niezbędny dla rozwoju nauk społecznych. Rozpoczynam od szkicu teorii religii i teologii jako funkcjonalnych systemów kulturowych – opisujących, wyjaśniających i zmieniających rzeczywistość – które operują binarnym kodem Bóg–szatan, tworzącym jednocześnie ich tożsamość. Następnie wskazuję na pięć strategii neutral
Czytaj dalej