logo

Doktorant – student czy pracownik naukowy?

I Kongres Doktorantów Instytutu Socjologii UW zakończył się debatą nad tożsamością młodych naukowców. Tytułowe pytanie okazało się wyzwaniem zarówno dla gości, organizatorów, jak i uczestników.

Różne punkty widzenia przedstawiło grono interdyscyplinarnych panelistów, których łączy wieloletnie doświadczenie w pracy z doktorantami. W konferencji udział wzięli dr hab Ewa Łukaszyk [AL UW], dr Dobromir Dziewulak [WP UW], dr hab Izabela Wagner [IS UW], prof Paweł Łuków [IF UW], prof Antoni Sułek [IS UW]. Spotkanie było okazją do przedstawienia zarysu historycznego zmian w sposobie funkcjonowania uczelni i jej pracowników, a także przestrzenią wymiany wzajemnych oczekiwań i pomysłów na to, jak ma dziś funkcjonować młody naukowiec.

Dyskusja toczyła się na wielu płaszczyznach, przedstawiano konkretne rozwiązania dla problemów sygnalizowanych w trakcie panelu, takich jak: niewystarczająca ilość godzin, by umożliwić doktorantom prowadzenie zajęć, ograniczenia wynikające z ustaw i podjętych zobowiązań, przeniesienie kategorii ekonomicznych na sferę nauki, czy umasowienie studiów. Rozważano także kwestie abstrakcyjne, jednak nie mniej ważne: niejasności oczekiwań uczelni, czy tożsamości doktorantów, rozerwanych pomiędzy statusem studenta a pracownika naukowego.

Wszyscy paneliści podkreślali wagę dydaktyki dla rozwoju naukowego i intelektualnego doktorantów. Profesor Łuków zaznaczył, że najlepiej myśli w trakcie seminarium, a swoją monografię „przetestował”na studentach. W nauczaniu sposób na uporządkowanie myśli odnajduje też profesor Sułek. Dydaktyka ma przynieść doktorantom liczne korzyści. Pojawia się jednak problem, jak umożliwić im prowadzenie zajęć. Przeszkodami do pokonania według panelistów – są przede wszystkim zmniejszona liczba studentów, będąca konsekwencją niżu demograficznego oraz umasowienie studiów [zwiększona liczba doktorantów]. Rozwiązaniem – według dr hab. Łukaszyk – mogłyby być współprowadzenie zajęć wraz z innym pracownikiem naukowym oraz konkursy na najlepszy sylabus. Jednak dr Dziewulak podkreślił, że należy pozwolić doktorantom wybrać czy chcą być dydaktykami czy nie, ponieważ nie da się nauczyć uczenia. Uwypuklił również potrzebę zmian systemowych, które umożliwiłyby współistnienie dwóch ścieżek rozwoju naukowca: jako dydaktyka lub jako badacza. Pozwoliłoby to także odejść od stereotypu wykładowcy jako „nieudanego naukowca”. Bolączką pracowników naukowych jest permanentny brak czasu, wynikający z wysokiego pensum. Polscy naukowcy mają około 3 razy większe obciążenie dydaktyczne niż ich koledzy w innych krajach, jak podkreśliła socjolożka wiedzy dr hab. Wagner. Naukowcy nie mogą wielokrotne sprawdzać jednej pracy, tak jak kiedyś. Ich czas wypełnia dziś między innymi biurokracja, uzupełnianie tabelek, czy odpisywanie na emaile. Dr hab. Wagner krytycznie oceniła obecne warunki na Uniwersytecie – nie sprzyjają one rozwojowi dydaktycznemu doktorantów. Paneliści zgodnie podkreślali wagę relacji mistrz-uczeń, rolę mentora kształtującego karierę młodego naukowca. Relacje nieformalne wpływają – według nich – na socjalizowanie doktorantów i kształtują wyobrażenie, że nauka jest sposobem życia, czymś, o co warto walczyć [dr Łuków. Wpływają także na rozwój intelektualny i ułatwiają pracę zespołową, coraz bardziej powszechną w nauce.

Dla panelistów praca naukowa oraz dydaktyka pozostają pasją i sposobem na życie. Pomimo zmian społecznych – takich jak ekonomizacja nauki, postrzeganie stopnia naukowego w kategoriach handlowych, zwiększenie liczby studentów do 53% populacji w wieku 20-26 lat – paneliści stanowczo zaznaczali, że celem studiów nie jest nauczenie studentów, a także doktorantów, jak znaleźć zatrudnienie, i że nie będą postrzegać swojej pracy w kategoriach stosunku prawnego między usługodawcą a klientem. Jest wiele prostszych sposobów zarobienia na chleb, nauka powinna pozostać dla tych, którzy chcą się nią zajmować.

W debacie Doktorant – student czy pracownik naukowy?”, kończącej I Kongres Kongres Doktorantów Instytutu Socjologii UW [25 – 26 kwietnia 2014 roku] na Wydziale Socjologii, udział wzięli:

Prowadząca:

mgr Dorota Zielińska

Paneliści:

dr hab Ewa Łukaszyk [Artes Liberales UW]
dr Dobromir Dziewulak [Wydział Pedagogiczny UW]
dr hab Izabela Wagner [Instytut Socjologi UW]
prof Paweł Łuków [Instytutu Filozofii UW]
prof Antoni Sułek [Instytut Socjologi UW]

Odpowiedz

*

captcha *